Posted in Matukio ya Kiswahili

Chaukidu yaandaa kongamano la Kiswahili

Kifupi: Katika miaka 100 tangu kuanza kwa shughuli za usanifishaji wa Kiswahili kumeendelea kuwa na mijadala mingi juu ya utumizi wa Kiswahili Sanifu na vijilugha vingine vya Kiswahili, katika maeneo tofauti hasa Afrika Mashariki na hivyo kuchochea utafiti zaidi. Chama cha Ukuzaji Kiswahili Duniani (Chaukidu) wameandaa kongamano litakalowakunanisha wataaluma, watafiti, wanafunzi na wadau wa Kiswahili litakalofanyika Mombasa nchini Kenya. Kongamano hilo limepangwa kufanyika kwa siku mbili, tarehe 15-17 mwezi Decemba, 2020 katika Chuo Kikuu cha Pwani, mjini Kilifi. Kongamano hilo litawakutanisha wakereketwa wa lugha ya Kiswahili pamoja na wanataaluma mbalimbali duniani kwa ajili ya mustakabali wa lugha hiyo tangu usanifishaji…

Soma zaidi..
Posted in Makala

KAULI YA MATUNDURA: Mgogoro wa ushairi wa Kiswahili ulivyomtia matatani mtaalamu Mugyabuso Mulokozi

Na BITUGI MATUNDURA MNAMO 2017, nilifanya utafiti kuhusu ‘mgogoro wa ushairi wa Kiswahili’ uliozuka mnamo miaka ya 1960. Mgogoro huo miongoni mwa wataalamu wa Kiswahili ulichochewa na masuala mawili. Kwanza, utata kuhusu maana ya ushairi kwa jumla. Iliki, maana ya ushairi wa Kiswahili. Mgogoro huo ulizua mapote mawili yaliyokinzana. Pote la kwanza lilikuwa na wanamapokeo au wahafidhina. Pote la pili lilikuwa la wanamapinduzi au wanamabadiliko. Baadhi ya wanamadiliko walikuwa ni pamoja na kina Jared Angira, Euphrase Kezilahabi, Ebrahim Hussein, Crispin Haule, Mugyabuso Mulokozi, Fikeni Senkoro, Alamin Mazrui na Kulikoyela Kahigi – miongoni mwa wengine walioanza kuandika ‘mashairi ya kisasa’. Wanamapokeo…

Soma zaidi..
Posted in Makala

UKUMBI WA LUGHA NA FASIHI: Nadharia kuu zinazotumika katika Teknolojia ya lugha ya Kiswahili

Na MARY WANGARI KATIKA kuangazia teknolojia ya lugha kwa Kiswahili, kuna nadharia muhimu zinazotumika kuwapa watafiti na wasomi wa Kiswahili mwongozo. Miongoni mwa nadharia hizo ni kama vile nadharia ya Msambao wa Ugunduzi na nadharia ya Isimu Kongoo. Nadharia hizi mbili huchangia pakubwa katika uchunguzi wa teknolojia ya lugha ya Kiswahili ambayo ni lugha ya Kiafrika. Jinsi nadharia hizo zinavyooana na kufidiana Aidha, nadharia hizi zinawiana na kufidiana mno kwa kuoanisha kipengele cha teknolojia na wakati uo huo kujumuisha kipengele cha uhalisia wa lugha ambayo kama tunavyofahamu, haipatikani katika ombwe tupu, bali miongoni mwa wanajamii. Nadharia ya Msambao wa Ugunduzi…

Soma zaidi..
Posted in Makala

KINA CHA FIKIRA: Shime Wana-Afrika Mashariki tujimilikishe Kiswahili, lugha ino azizi

Na KEN WALIBORA KISWAHILI kinaelekea kupata utanuzi mkubwa Uganda. Nilikuwa miongoni mwa watu waliokuwa wakisikitishwa sana na hatihati ya serikali ya Uganda kukisukuma mbele Kiswahili nchini humo. Nililalamika katika safu hii na kwengineko kwamba utendaji wa serikali ya Uganda unakwenda kinyume na matamko na sheria rasmi. Mathalan nikilalamika kwamba baada ya kuwapa mafunzo ya ufundishaji wa Kiswahili walimu wengi kabisa wa shule za msingi, serikali ya Uganda ilikuwa imewaacha kwenye mataa. Walimu hao wa Kiswahili walikuwa miongoni mwa watu waliotamaushwa mno nchini humo kwa kupewa mafunzo na kuhiniwa ajira. Ni furaha ilioje kubaini kwamba hiyo sasa yamepita! Walimu hao wamekwisha…

Soma zaidi..
Posted in Makala

KINA CHA FIKIRA: Baraza la Kiswahili nchini litatuchokonoa kuwaenzi wafia lugha

Na KEN WALIBORA WIKI hii namkumbuka mbunge wa zamani wa Runyenjes, Njeru Kathangu. Kwa kizazi kipya cha vijana nchini Kenya huenda hili jina lisiwe na mashiko yoyote. Ni sawa na majina yaliyosahaulika kama vile Naftali Temu, Henry Rono, Ben Jipcho, Elizabeth Onyambu na wanariadha wengine waliotifua vumbi katika mashindano ya riadha ya kimataifa zama zile. Ila Njeru Kathangu hakuwa mwanariadha maarufu kama ninaikumbuka historia yake vizuri. Kathangu ni mwanasiasa ambaye awali alikuwa katika jeshi. Kwa kweli yeye ndiye aliyekuwa mtu wa kwanza kujipa msimbo “Mtumishi” kabla ya kundi wa machale lililovuma kwenye Churchill Live. Almuradi Kathangu alijiita Mtumishi Kathangu. Naye…

Soma zaidi..
Posted in Makala

UKUMBI WA LUGHA NA FASIHI: Msambao wa Kiswahili Uganda kabla ya Ukoloni

Na WANDERI KAMAU HISTORIA ya maendeleo na usanifishaji wa Kiswahili pamoja na shughuli za Kamati ya Kiswahili ya Afrika Mashariki imezungumzia Tanzania na Kenya kuliko Uganda. Labda sababu yake ni kwamba Kiswahili hakikupewa nafasi ya kuenea huko kama kilivyoenea Kenya na Tanzania. Waganda walipinga kusomeshwa kwa Kiswahili katika shule zao wakati serikali ya kikoloni ilipokuwa tayari kukuza Kiswahili. Wakati sera ya lugha ilipobadilika dhidi ya Kiswahili kote katika Afrika Mashariki, kuanzia mwaka 1950, Kiswahili kiliondolewa shuleni kwa kuwa hakikuwa tena lugha iliyotambulika katika shule za Uganda. Katika makala hii, tutazamia sera ya lugha nchini Uganda, na jinsi ilivyokuwa ikibadilikabadilika, kufikia wakati…

Soma zaidi..