Posted in Makala

KINA CHA FIKIRA: Baraza la Kiswahili nchini litatuchokonoa kuwaenzi wafia lugha

Na KEN WALIBORA WIKI hii namkumbuka mbunge wa zamani wa Runyenjes, Njeru Kathangu. Kwa kizazi kipya cha vijana nchini Kenya huenda hili jina lisiwe na mashiko yoyote. Ni sawa na majina yaliyosahaulika kama vile Naftali Temu, Henry Rono, Ben Jipcho, Elizabeth Onyambu na wanariadha wengine waliotifua vumbi katika mashindano ya riadha ya kimataifa zama zile. Ila Njeru Kathangu hakuwa mwanariadha maarufu kama ninaikumbuka historia yake vizuri. Kathangu ni mwanasiasa ambaye awali alikuwa katika jeshi. Kwa kweli yeye ndiye aliyekuwa mtu wa kwanza kujipa msimbo “Mtumishi” kabla ya kundi wa machale lililovuma kwenye Churchill Live. Almuradi Kathangu alijiita Mtumishi Kathangu. Naye…

Soma zaidi..
Posted in Makala

UKUMBI WA LUGHA NA FASIHI: Msambao wa Kiswahili Uganda kabla ya Ukoloni

Na WANDERI KAMAU HISTORIA ya maendeleo na usanifishaji wa Kiswahili pamoja na shughuli za Kamati ya Kiswahili ya Afrika Mashariki imezungumzia Tanzania na Kenya kuliko Uganda. Labda sababu yake ni kwamba Kiswahili hakikupewa nafasi ya kuenea huko kama kilivyoenea Kenya na Tanzania. Waganda walipinga kusomeshwa kwa Kiswahili katika shule zao wakati serikali ya kikoloni ilipokuwa tayari kukuza Kiswahili. Wakati sera ya lugha ilipobadilika dhidi ya Kiswahili kote katika Afrika Mashariki, kuanzia mwaka 1950, Kiswahili kiliondolewa shuleni kwa kuwa hakikuwa tena lugha iliyotambulika katika shule za Uganda. Katika makala hii, tutazamia sera ya lugha nchini Uganda, na jinsi ilivyokuwa ikibadilikabadilika, kufikia wakati…

Soma zaidi..
Posted in Makala

Filamu za Kiswahili zinakuza Kiswahili, ziendelezwe

Amani Njoka, Swahili Hub Leo tutaangalia namna filamu zilivyosaidia kukuza na kukieneza Kiswahili. Hivi sasa kasi ya ukuaji wa Kiswahili imeongezeka ukilinganisha na miaka ya nyuma. Ni nyakati hizi ambazo angalau Watanzania wameanza kukifurahia Kiswahili na kuondokana na dhana kuwa ukiongea lugha ya kigeni kama Kiingereza basi utaonekana mtu wa maana zaidi au msomi. Siku za nyuma ilikuwa ni kawaida kukuta watu wakiangalia filamu za Kibongo hasa enzi za marehemu Kanumba, kulikuwa na Nsyuka, kulikuwa na Shumileta, miongoni mwa filamu nyingi zilizokonga nyoyo za mashabiki kwa wakati huo. Hata hivyo kuna wakati soko la filamu liliyumba kidogo hasa baada ya…

Soma zaidi..
Posted in Makala

UKUMBI WA LUGHA NA FASIHI: Teknolojia ya lugha ina umuhimu gani kwa Kiswahili katika Karne ya 21?

Na MARY WANGARI NINI umuhimu wa teknolojia ya lugha kwa Kiswahili katika karne hii? Teknolojia ya lugha ni suala la kisasa katika karne hii ya utandawazi na mitandao ya kijamii. Kila nyanja ya maisha ya binadamu iwe kijamii, kisiasa au kiuchumu inatumia inategemea pakubwa teknolojia ya lugha. Hivyo basi kama wadau wa Kiswahili hatuna budi kukumbatia teknolojia ili kukuza kuendeleza na kustawisha lugha ya Kiswahili. Kiswahili katika mawasiliano na biashara kiteknolojia Kama anavyobainisha Mabeya (2009), tayari lugha ya Kiswahili imepiga hatua muhimu katika ulingo wa teknolojia huku matumizi yake yakishuhudiwa katika mitambo ya benki (ATM), kampuni za simu na kampuni…

Soma zaidi..
Posted in Makala

UKUMBI WA LUGHA NA FASIHI: Msambao wa Kiswahili Uganda kabla ya Ukoloni

Na WANDERI KAMAU HISTORIA ya maendeleo na usanifishaji wa Kiswahili pamoja na shughuli za Kamati ya Kiswahili ya Afrika Mashariki imezungumzia Tanzania na Kenya kuliko Uganda. Labda sababu yake ni kwamba Kiswahili hakikupewa nafasi ya kuenea huko kama kilivyoenea Kenya na Tanzania. Waganda walipinga kusomeshwa kwa Kiswahili katika shule zao wakati serikali ya kikoloni ilipokuwa tayari kukuza Kiswahili. Wakati sera ya lugha ilipobadilika dhidi ya Kiswahili kote katika Afrika Mashariki, kuanzia mwaka 1950, Kiswahili kiliondolewa shuleni kwa kuwa hakikuwa tena lugha iliyotambulika katika shule za Uganda. Katika makala hii, tutazamia sera ya lugha nchini Uganda, na jinsi ilivyokuwa ikibadilikabadilika, kufikia wakati…

Soma zaidi..
Posted in Makala

UKUMBI WA LUGHA NA FASIHI: Othografia katika Kiswahili: Sehemu ya Kwanza

Na WANDERI KAMAU KATIKA utangulizi wa kitabu ‘A Handbook of the Swahili Language’, Askofu Adam Steere alijadili suala la tahajia au hati za maandishi ya Kiswahili kwa undani. Karibu maandishi yote ya Kiswahili kabla ya wakati wake yalikuwa yameandikwa kwa hati za Kiarabu. Mengi kati ya maandishi hayo yalikuwa ni tenzi na mashairi ya kidini na mambo ya kawaida yaliyoandikwa kwa lahaja ya kishairi ya Kaskazini, ambayo Steere alishuku iwapo ilieleweka na watu wengi. Ingawa Kiswahili cha wakati wake kilikuwa kikitumiwa katika kuandikiana barua, Steere anasema kwamba barua kama hizo zilianzia na salamu kwa Kiarabu na pia maneno na vifungu vya…

Soma zaidi..